Ακόμα κι αν η επιλογή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής είναι η συνέχιση της στήριξης της Ουκρανίας, αναρωτιέται κανείς ποια σκοπιμότητα επέβαλλε τη «διαφήμιση» της ελληνικής θέσης, που όπως προέκυψε εκ των υστέρων, βρισκόταν σε αντιδιαστολή με τη θέση των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την Welt και το Politico, είχε προηγηθεί τηλεφώνημα-παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου από το Air Force One προς τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ που συμμετείχε στη σύσκεψη των «προθύμων», μετά το πέρας της συνάντησης με τους ηγέτες Κίνας και Ρωσίας, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του APEC (Asia-Pacific Economic Cooperation), της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού. Ο Τραμπ αμφισβήτησε ανοιχτά τη σκοπιμότητα νέας οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας στο Κίεβο…
Το να υπήρχε μια συμπαγής πολιτικά και στρατιωτικά Ευρώπη, ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ, θα ήταν κατανοητό. Και πάλι βέβαια θα ετίθετο το ερώτημα, για ποιον λόγο δεν θα επαρκούσε ένα «η Ελλάδα είναι ευθυγραμμισμένη με τους Ευρωπαίους εταίρους της», αφήνοντας τη διατύπωση της θέσης π.χ. στον Γερμανό ή/και τον Γάλλο ηγέτη. Μοιάζει ακατανόητο, καθώς η διατύπωση αυτής της θέσης φέρνει την Αθήνα όχι μόνο απέναντι στην Ουάσινγκτον, αλλά και το Πεκίνο και τη Μόσχα. Ας δούμε όμως τα της Τριμερούς και επανερχόμαστε…
Οι Τραμπ, Σι και Πούτιν συζήτησαν για τα πλέον ακανθώδη ζητήματα της διεθνούς ασφάλειας και όσα προκύπτουν από το κοινό ανακοινωθέν έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, επιτρέποντας κάποια πρώτα συμπεράσματα. Χωρίς βέβαια να μπορεί κανείς, σε αυτή τη φάση, να προεξοφλήσει οποιαδήποτε τελική έκβαση. Ούτε καν εάν οι συναντήσεις αυτές συνεχιστούν. Και μόνο όμως που έγινε στην Ασία, αναδεικνύει την κομβική της σημασία στην όποια αρχιτεκτονική ασφαλείας αναδυθεί για την επόμενη ημέρα…
Όποιος τρέφει ψευδαισθήσεις περί της δυνατότητας επιβολής οποιουδήποτε έναντι των υπολοίπων, καλό θα είναι να το ξεχάσει. Οι σύγχρονες συρράξεις αποδεικνύουν τα όρια της χρησιμότητας του στρατιωτικού εργαλείου στην επιβολή διευθετήσεων. Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία σε συνδυασμό με τη βούληση για αντίσταση στον οποιονδήποτε αντίπαλο, αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού, η έστω ελάχιστη συνεργασία για την αναζήτηση ενός στρατηγικού modus vivendi είναι απλά μονόδρομος.
Ούτε να ακούει «Γιάλτα» παρά τη θέληση των ΗΠΑ…
Προτού όμως σχολιάσουμε το κοινό ανακοινωθέν της Τριμερούς, καλό θα ήταν να γίνει ένα πρώτο σχόλιο για την Ευρώπη που μοιάζει να μην κατανοεί τις εξελίξεις. Η ρωσική πλευρά έκανε λόγο για «Γιάλτα ΙΙ», κάτι το οποίο απέρριπταν μετά βδελυγμίας πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες. Είτε ενθυμούμενοι το περιεχόμενο της έννοιας «Γιάλτα» (μεταπολεμική συμφωνία διαμοιρασμού ζωνών επιρροής), είτε ως αντίδραση στην περιθωριοποίηση της Ευρώπης από την Τριμερή.
Αντιδρώντας όμως με τέτοιον τρόπο δεν οδηγεί σε στρατηγική χειραφέτηση. Είναι προφανώς αστείο να περιμένει κανείς εκ νέου μια… χαρτοπετσέτα σε ρόλο χάρτη διαμοιρασμού της υφηλίου από τους ισχυρούς. Ευτυχώς που δεν έχει προηγηθεί μια καταστροφή τύπου Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες που καταβάλουν οι ιστορικά αναλφάβητες σύγχρονες ηγεσίες των ευρωπαϊκών κρατών.
Όπως αστείο είναι και το να θεωρήσουμε ότι η βασική αρχή περί ιεραρχίας και καταμερισμού ισχύος θα πάψει να ισχύει, επειδή στην Ευρώπη οι ηγεσίες μοιάζουν να αποστασιοποιούνται… ιδεολογικά από αυτό. Η συνεργατική προσέγγιση είναι μονόδρομος για την εξεύρεση μιας νέας ισορροπίας, είτε αρέσει στην Ευρώπη είτε όχι. Το ζητούμενο τελικά είναι εάν θα προηγηθεί ένας μεγάλος πόλεμος προτού καταλήξουμε εκεί.
Ανταγωνισμός προφανώς θα υπάρχει. Όμως, η ευθύνη των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας, είναι να διασφαλίσουν ότι η αντιπαράθεση αυτή θα παραμείνει οριοθετημένη. Διότι οι δυνατότητες καταστροφής και των τριών είναι τεράστιες. Έχει τη σημασία του το ότι ο Κινέζος ηγέτης ζήτησε υπέρβαση της «Παγίδας του Θουκυδίδη». Τη θεωρία που με αναγωγή στον πόλεμο της Σπάρτης με την Αθήνα στην αρχαιότητα, αντιμετωπίζει ως αναπόφευκτη τη σύγκρουση ανάμεσα στην αναδυόμενη ηγεμονική (Κίνα) χώρα με την υφιστάμενη (ΗΠΑ).
Η Τριμερής και ο υποβιβασμός της Ευρώπης
Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, εθελοτυφλώντας, αρνούνται να αντιληφθούν την πραγματική ιεραρχία ισχύος του σημερινού ασταθούς διεθνούς συστήματος. Ίσως, διότι είναι αυτό το σύστημα που σήμερα έχει υποβιβάσει την ενωμένη Ευρώπη σε μια «δεύτερης κατηγορίας» δύναμη. Όσο αργήσει να το συνειδητοποιήσει και σε συλλογικό και στο επίπεδο ενός εκάστου των κρατών-μελών, τόσο θα καθυστερήσει η ολική επαναφορά της Γηραιάς Ηπείρου σε μια ορθολογική κανονικότητα.
Στερούμενη στρατηγικού οράματος, όντας εξαρτημένη για την ασφάλειά της από τις ΗΠΑ και με έμφαση σε μια «οικονομίστικη» προσέγγιση των διεθνών σχέσεων, καθοδηγούμενη από εκτός πραγματικότητας ατζέντες και ιδεοληψίες, η Ευρωπαϊκή Ένωση διασφάλισε τον αποκλεισμό της από τον στενό κύκλο των «πραγματικών decision-makers». Των δυνάμεων δηλαδή που έχουν ισχύ και επιρροή να αποφασίσουν και να επιβάλλουν μια «νέα τάξη», τέτοια που θα «μεταρρυθμίσει», εάν δεν κατεδαφίσει, την καταφανώς μη λειτουργική μεταπολεμική ισορροπία…
Πόλεμος πατήρ πάντων
Το επίκεντρο των αποφάσεων της Τριμερούς σχετίζεται με τα πολεμικά μέτωπα Ουκρανίας και Ιράν. Τόσο η αναφορά στην ενεργειακή όσο και στην πυρηνική ασφάλεια, είναι ζητήματα που εξελίχθηκαν σε προβλήματα συνεπεία αυτών των πολέμων. Και παρά την προσπάθεια να δοθεί η εντύπωση μιας γενικότερης προσέγγισης στα ζητήματα της πλανητικής ασφάλειας, οι δυο εν εξελίξει πόλεμοι βρέθηκαν στο επίκεντρο. Πώς αλλιώς, αφού οι συνέπειές τους αποτέλεσαν την αφορμή αποδοχής διεξαγωγής της Τριμερούς!
Όταν οι τρεις χώρες συμφωνούν και ανακοινώνουν ότι σχεδιάζουν την παραγωγή και προμήθεια μεγαλύτερων ποσοτήτων διυλισμένων πετρελαιοειδών, «προς όφελος όλων των εθνών», τονίζοντας τη σημασία της σταθερότητας στον ενεργειακό εφοδιασμό, το μήνυμα αφορά τους πολέμους και είναι ξεκάθαρο: «Αρκετά, τελειώστε τους»!
Ο πόλεμος της Ουκρανίας και οι κυρώσεις στη Μόσχα αποστέρησαν τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες από την παγκόσμια αγορά. Ο πόλεμος στο Ιράν δεν στέρησε μόνο τους ιρανικούς, αλλά διατάραξε ολόκληρο το σύστημα εφοδιασμού από τον Κόλπο, μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η κατάσταση αυτή δεν είναι βιώσιμη, παρά τα ειδικά εθνικά συμφέροντα επιμέρους χωρών που θυσιάζουν την ομαλή παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία και ασφάλεια, ιεραρχώντας υψηλότερα τη φθορά της χώρας βασικής απειλής της εθνικής τους ασφαλείας! Κάποιοι στην Ευρώπη τη Ρωσία και κυρίως το Ισραήλ, το Ιράν. Παρόλο που στον πόλεμο συμμετείχαν και οι ΗΠΑ.
Πυρηνική… ανευθυνότητα
Τα ίδια και με το ζήτημα της πυρηνικής ασφάλειας. Ο ολοένα και πιο ανεύθυνος τρόπος της ρητορικής έστω αντιμετώπισης από τις σύγχρονες πολιτικές ηγεσίες, είτε της απειλής χρήσης τακτικών πυρηνικών είτε της δυνητικής κλιμάκωσης και κατάληξης σε πυρηνική σύρραξη μεταξύ υπερδυνάμεων, τρομάζει τους έχοντες στοιχειώδη ιστορική παιδεία. «Ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί», ήταν η κοινή θέση της Τριμερούς.
Ευτυχώς. Διότι η έλλειψη συναίσθησης του διακυβεύματος για ένα θέμα που αποτέλεσε κοινό τόπο στις διαβουλεύσεις ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας, αποκαλύπτει σοβαρό και επικίνδυνο πολιτικό έλλειμμα. Παρά το γεγονός ότι οι πυρηνικές συνομιλίες που προαναγγέλθηκαν δύσκολα θα οδηγήσουν σε κάποιο ουσιώδες αποτέλεσμα και μόνο η συμπερίληψη του θέματος στο κοινό ανακοινωθέν, τελικά εκθέτει σοβαρά την Ευρώπη και τις ηγεσίες της.
Ο φόβος της καταστρεπτικότητας των πυρηνικών πιστώνεται σε μεγάλο βαθμό την διατήρηση της ειρήνης στον μεταπολεμικό κόσμο. Παρά τους κινδύνους που διέτρεξε η ανθρωπότητα και τις διαφορές αντιλήψεων για τα περιθώρια χρήσης των πυρηνικών οπλοστασίων, όπως προέκυψε από την ιστορική έρευνα μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι πυρηνικές δυνάμεις τουλάχιστον προτιμούσαν να μην καταφύγουν σε αυτά. Ξεκάθαρα…
ΟΗΕ και Δικαστήρια
Με βάση πάντα το κοινό ανακοινωθέν, υπάρχουν άλλα δυο θέματα που έθιξαν οι τρεις ηγέτες. Όσον αφορά το πρώτο, εντυπωσιάζει η κοινή θέση υπέρ της μεταρρύθμισης του ΟΗΕ. Ρητορικά, στόχος είναι «να τον βοηθήσουν να ανταποκριθεί στις παγκόσμιες προκλήσεις και να εκπληρώσει την αποστολή του για την ειρήνη και την ασφάλεια».
Μένει να αποδειχθεί το περιεχόμενο αυτής της μεταρρύθμισης. Διότι η μετάβαση από τον γενικό στόχο περί μεταρρύθμισης σε μια συμφωνία, απέχει πολύ. Το ποιες νέες χώρες ή περιφέρειες θα εκπροσωπηθούν στο Συμβούλιο Ασφαλείας και ποιος θα είναι ο μηχανισμός λήψης των αποφάσεων δεν θα συμφωνηθεί εύκολα.
Όσον αφορά το δεύτερο θέμα, επίσης εντυπωσιάζει και η συμφωνία για τον ρόλο του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Το κάλεσαν καλώντας το να παραμείνει εντός των ορίων της δικαιοδοσίας-εντολής του που έχει λάβει από της ιδρύσεώς του! Υιοθετείται δηλαδή η κατηγορία «απόπειρας αυτονόμησης» που εκτοξεύεται από διάφορες πλευρές και ξεκαθαρίζεται ότι η ασυλία των κρατικών αξιωματούχων δεν εμπίπτει στο πεδίο της συμφωνημένης δικαιοδοσίας του.
ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία, δείχνουν έμμεσα και προς την κατεύθυνση καθορισμού ορίων στο διεθνές δίκαιο. Δεν σκοπεύουν να ανεχθούν κανένα μη κρατικό δρώντα να επιχειρεί να ελέγξει τη συμπεριφορά τους. Το διεθνές περιβάλλον είναι διαφορετικό από το εσωτερικό σε κάθε χώρα. Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει μηχανισμός επιβολής των νομικών κανόνων. Δεν ισχύει το ίδιο και στην πρώτη περίπτωση!
Κι επειδή όλοι σέβονται τον Θουκυδίδη… «ο ισχυρός προχωρά όσο του επιτρέπει η ισχύς του, ενώ ο αδύναμος υποχωρεί μέχρι το σημείο που του υπαγορεύει η αδυναμία του». Σε αυτή τη φάση, το ζητούμενο είναι να επιτευχθεί μια νέα βιώσιμη και λειτουργική ισορροπία.
Εάν αυτό δεν αποτελεί καμπανάκι για την ελληνική εξωτερική πολιτική, αναρωτιέται κανείς τι άλλο είναι. Αναρωτιέται κανείς πώς ακριβώς προσλαμβάνονται και αξιολογούνται σε Ουάσινγκτον, Πεκίνο και Μόσχα, τέτοιες δηλώσεις περί «αδιαπραγμάτευτων θέσεων», όπως αυτές που διατυπώθηκαν από τον Έλληνα πρωθυπουργό λίγες ώρες μετά τη συνάντηση των «προθύμων» για την Ουκρανία. Αφού δεν αποτελείς μέρος της διαπραγμάτευσης…
Σε συνεργασία με το defence-point.gr
https://slpress.gr/diethni/oi-ipa-i-kina-kai-rosia-apenanti-stin-e-e-ton-prothimon-kai-o-rolos-tis-elladas/

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου