Δυστυχώς, «τίποτα-τίποτα-δεν τους σταματά». Η άνοδος της σύγχρονης ακροδεξιάς του λαϊκισμού τύπου Λεπέν στη Γαλλία και AfD στη Γερμανία φαίνεται να είναι πλέον νομοτελειακό γεγονός. Για να επιβεβαιωθεί, σαν «μαύρη προφητεία» και ο μακαρίτης Λέοναρντ Κοέν: First we take… Paris, then we take Berlin.
Δεν ξέρω αν σας φαίνεται κάτι απλό και διαχειρίσιμο, πάντως από τον επόμενο χρόνο η Ευρώπη μπορεί να έχει στην κορυφή τρεις «Αμαζόνες» του ακροδεξιού λαϊκισμού. Τη Μελόνι στη Ρώμη, τη Λεπέν στο Παρίσι και τη Βάιντελ στο Βερολίνο. Μπορεί στα κατά τόπους νεκροταφεία να αρχίσουν να τρίζουν πολλά κόκαλα, από του Σαρλ Ντε Γκωλ μέχρι του Βίλλυ Μπραντ και του Κόνραντ Αντενάουερ, αλλά η Ιστορία δεν φαίνεται να ανατριχιάζει. That’s the life, που λένε.
Πριν από μια δεκαετία βρέθηκε στο προσκήνιο, η άλλη όχθη του λαϊκισμού, ο αριστερόστροφος λαϊκισμός. Τώρα πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ με όλες τις επιθανάτιες εκδοχές του, οι Podemos και λοιπές εξωτικές παρουσίες κατέληξαν είτε στην ανυπαρξία είτε στο περιθώριο.
Όμως ο περίφημος «τυφλοπόντικας της Ιστορίας» δεν βαρέθηκε να σκάβει. Δίπλα στο λείψανο της παραδοσιακής σοσιαλδημοκρατίας της Κεντρικής Ευρώπης, έρχονται να κάνουν παρέα τα ερείπια της κεντροδεξιάς. Με πρώτη στην κατηφόρα την πάλαι ποτέ πανίσχυρη CDU της Γερμανίας.
Οι «δεξαμενές»
Δεν θα διεκδικήσουμε καμιά πρωτοτυπία, αν επιχειρήσουμε να κατανοήσουμε ποιες είναι οι «δεξαμενές» της ανόδου της ακροδεξιάς του λαϊκισμού, ποιες κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες τις μετέτρεψαν από το πολιτικό περιθώριο σε πανίσχυρους εκλογικούς μηχανισμούς.
Παρόλα αυτά θα το επιχειρήσουμε. Ερώτημα πρώτο: είναι σωστό να συνεχίσουμε να εκλαμβάνουμε τις διάφορες Λεπέν και Βάιντελ του κόσμου τούτου ως δυνάμεις της ακροδεξιάς; Παρότι τα στερεότυπα και η συμβατική πολιτική σκέψη δεν δέχεται καμμιά συζήτηση επ΄ αυτού.
Έχω αρκετούς λόγους να αμφιβάλλω. Γιατί μου φαίνεται αφύσικο, οι 4 στους 10 Γερμανούς ξαφνικά να αρχίσουν να περνούν τα Σαββατοκύριακά τους ξεφυλλίζοντας το Mein Kampf του Αδόλφου Χίτλερ και διαλέγοντας δερμάτινες καπαρντίνες Βoss από τη συλλογή του Γκέμπελς.
Αντίθετα, φαίνεται να τους απασχολούν πιο γήινα προβλήματα. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, η πανάκριβη… ακρίβεια, η αποβιομηχάνιση και τα λουκέτα σε εμβληματικές παραγωγικές μονάδες, η ύφεση, η φτώχεια που καταβάλλει πλέον σημαντικά τμήματα της άλλοτε κραταιάς μεσαίας τάξης της Γερμανίας.
Αυτή είναι η θλιβερή πραγματικότητας της Γερμανίας, εκεί βρίσκονται τα αίτια της εξάπλωσης του λαϊκισμού τύπου AfD, κάπου δίπλα προκύπτει το πρόβλημα.
Οι λαϊκιστές λοιπόν της Βάιντελ διαθέτουν ένα «πυρηνικό» πολιτικό πλεονέκτημα: μπορούν να θέτουν τα κατάλληλα ερωτήματα. Όπως για παράδειγμα, πώς και γιατί η Γερμανία βρέθηκε ξαφνικά σε «εμπόλεμη κατάσταση» με τη Ρωσία; Γιατί στηρίζουν άνευ όρων έναν «Μίκυ Μάους», όπως ο Ζελένσκι; Γιατί θυσίασαν το οικονομικό μοντέλο τους, στηριγμένο στη φθηνή ενέργεια και τις εξαγωγές στην Κίνα, προκειμένου να… καταστρέψουν τον Πούτιν;
Όλα αυτά τα ερωτήματα είναι και εύλογα και φυσιολογικά. Και απ’ ό,τι φαίνεται συναπαρτίζουν το common sense των Γερμανών. Στη δύναμη, λοιπόν, του common sense εδράζεται η εξάπλωση της AfD και όχι στην κλωνοποίηση των δισέγγονων και των τρισέγγονων του Χίτλερ. Απλό, αλλά όχι κατανοητό απ’ ό,τι φαίνεται.
Η Γαλλία
Πάμε τώρα δίπλα στη Γαλλία. Θέλετε να αναφέρουμε τους 7 επτά πρωθυπουργούς που κυβέρνησαν τη Γαλλία την πρόσφατη δεκαετία;
Ανοίξτε τον κατάλογο. Eντουάρντ Φιλίπ, Ζαν Καστέ, Ελιζαμπέθ Μπορν, Γκαμπριέλ Ατάλ, Μισέλ Μπαρνιέ, Φρανσουά Μπαϊρού και Σεμπαστιάν Λεκορνύ.
Υπάρχει κάτι που κάνει εντύπωση; Όλοι αυτοί, έχουν αναλάβει να διεκπεραιώσουν μια δοτή πρωθυπουργία από τον Πρόεδρο Μακρόν. Οι περισσότεροι δεν στάθηκαν ποτέ μπροστά σε κανένα εκλογικό σώμα για να τους «τιμήσει» με την ψήφο του. Τα πολιτικά βιογραφικά των περισσοτέρων δεν είναι ικανά να ξεπεράσουν μια σελίδα Α4.
Και κάτι ακόμη. Όλοι αυτοί αποτελούν τα «τρυφερά παιδιά» μιας ελίτ, με καταβολές στον χρηματοπιστωτικό τομέα της οικονομίας, τους τραπεζικούς θεσμούς, την ευρωπαϊκή νομενκλατούρα και τα «καλά σχολεία» της Ευρώπης και των ΗΠΑ. Με ελάχιστες εξαιρέσεις.
Πώς λοιπόν να τους αναγνωρίσει, να τους εμπιστευθεί και να τους εκχωρήσει την εκπροσώπησή της η γαλλική κοινωνία, από τη στιγμή που αυτοί την περιφρονούν και αυτή τους κοροϊδεύει σαν τα «παιδιά ενός ανώτερους θεού»; Γι’ αυτό τον λόγο λοιπόν, αφού κάνουν την υπηρεσία τους κανένα εξάμηνο ή δωδεκάμηνο στην πρωθυπουργία, παίρνουν την άγουσα για τα ράφια.
Αυτοί λοιπόν που θέτουν τα δύσκολα ερωτήματα και αναδεικνύουν το πρόβλημα είναι συγκεκριμένοι: η Λεπέν από τα δεξιά και οι διάφοροι Μελανσόν από τα αριστερά. Και στην περίπτωσή μας, ο κλήρος πάει στη Λεπέν.
Γιατί όταν θέτεις τα ερωτήματα που βρίσκονται στα χείλη του μέσου Γάλλου, τότε κερδίζει τη μάχη του common sense. Απλά πράγματα, αλλά δυστυχώς όχι κατανοητά.
Μετά, λοιπόν, από τη σύντομη παρακαμπτήριο, μπορούμε να απαντήσουμε στο αρχικό μας ερώτημα: το φάντασμα της ακροδεξιάς πλανάται πάνω από την Ευρώπη; Όχι, όλοι αυτοί οι περίεργοι που ετοιμάζονται να αναλάβουν τις τύχες της Ευρώπης, από τη Λεπέν στη Γαλλία μέχρι τη Βάιντελ στη Γερμανία δεν αποτελούν σύγχρονες εκκολάψεις του «αυγού του φιδιού». Αυτές οι εκτιμήσεις αποτελούν κουρασμένες και κουραστικές αναλύσεις ενός ζητήματος που είναι πολύ πιο σύνθετο και δυστυχώς αρκετά πιο επικίνδυνο. Πώς κατάφεραν οι (πρώην) ακροδεξιοί λαϊκιστές να κατακτήσουν το common sense των ευρωπαϊκών κοινωνιών και στη συνέχεια αυτό που κάποτε αποκαλούσαμε Ηγεμονία;
Η απάντηση είναι εύκολη. Όσο διάστημα κεντροδεξιοί και κεντροαριστεροί μεταλλάσσονταν σταδιακά σε «εγγαστρίμυθους», αυτοί έθεταν τα ερωτήματα που συνήθως κάνουν οι μέσοι πολίτες, οι ordinary people. Και τώρα εισπράττουν τις… απαντήσεις τους.
https://www.ieidiseis.gr/kosmos/885106/first-they-take-paris-then-they-take-berlin-o-dromos-ton-laikiston-pros-tin-exoysia/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου