Οι πρόσφατες και συνεχιζόμενες διαδηλώσεις και τα βίαια επεισόδια των τελευταίων ημερών, από τη Γαλλία μέχρι την Αλβανία, την Ιταλία και το Βέλγιο, φέρνουν έναν αέρα δυσπιστίας στο ευρωπαϊκό προσκήνιο.
Παρά τις διαφορετικές αφετηρίες, η ακρίβεια και η δυσαρέσκεια για τις δημόσιες υπηρεσίες αποτελούν κοινούς παρονομαστές.
Οι διαφορές, ωστόσο, έχουν σημασία. Στην Αλβανία, υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι κινητοποιήσεις συνδέονται με καταγγελίες διαφθοράς, περιορισμένες επαγγελματικές ευκαιρίες και χαμηλά εκπαιδευτικά πρότυπα.
Στη Γαλλία, οι ελλείψεις εκπαιδευτικών και οι προβληματικές σχολικές συνθήκες συναντήθηκαν με την ευρύτερη αγανάκτηση για το κόστος ζωής.
Στην Ιταλία και το Βέλγιο, αντίστοιχα, η πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και οι ανησυχίες για την εκπαίδευση τροφοδότησαν κινητοποιήσεις. Πρόκειται για διαφορετικές κοινωνίες που αισθάνονται, με διαφορετική ένταση, ότι το μέλλον γίνεται ολοένα και πιο δυσοίωνο.Εδώ βρίσκεται το βαθύτερο ευρωπαϊκό πρόβλημα. Η ποιότητα των υποδομών και το ύψος των επενδύσεων διαφέρουν, όμως η εμπιστοσύνη κρίνεται στην καθημερινότητα. Ένα αξιοπρεπές εισόδημα, ένα λειτουργικό σχολείο και η δυνατότητα ανεξάρτητης διαβίωσης καθορίζουν περισσότερο την κοινωνική ασφάλεια, από έναν θετικό μακροοικονομικό δείκτη. Όταν, επιπλέον, κυριαρχεί η αντίληψη ότι οι ευκαιρίες κατανέμονται με προνόμια και διασυνδέσεις, η οικονομική δυσκολία μετατρέπεται σε αίσθημα αδικίας.
Εκτός αυτού, η ενεργειακή πίεση μπορεί να επιδεινώσει αυτή τη δυναμική τον προσεχή χειμώνα. Η ακριβότερη θέρμανση, οι μεταφορές και η παραγωγή περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα και πιέζουν τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, τα κράτη καλούνται να στηρίξουν νοικοκυριά, να χρηματοδοτήσουν υπηρεσίες και να διαχειριστούν υψηλό χρέος.
Παρά βέβαια τις βίαιες συγκρούσεις σε αρκετές χώρες στην Ευρώπη, μία γενικευμένη ύφεση όλο το 2027 δεν αποτελεί βεβαιότητα, καθώς το ΔΝΤ εξακολουθεί να προβλέπει ανάπτυξη της ευρωζώνης, έστω ασθενική, κατά 1,2% το επόμενο έτος, το οποίο αφήνει περιθώριο αντίδρασης, αλλά με μικρή προστασία το δεδομένο διάστημα απέναντι σε μία νέα παρατεταμένη κρίση.
Ο κίνδυνος είναι ένας επίπονος φαύλος κύκλος, καθώς η επίμονη ακρίβεια, η περιορισμένη ανάπτυξη, οι ανεπαρκείς υπηρεσίες και η βαθύτερη πολιτική πόλωση, μπορεί να προκαλέσουν μείωση της κοινωνικής συνοχής.
Με βάση τα παραπάνω, αν οι πολίτες πιστέψουν ότι η ειρηνική διεκδίκηση δεν αποδίδει, μπορεί να ενισχυθούν ακραίες επιλογές και συγκρουσιακές συμπεριφορές.
Παρόλα αυτά, η βία και μάλιστα στην ακραία της μορφή δεν αποτελεί λύση για τα κοινωνικά προβλήματα, καθώς καταστρέφει δημόσιο και ιδιωτικό πλούτο, πλήττει εργαζόμενους και μικρές επιχειρήσεις και αποδυναμώνει τα ίδια τα κοινωνικά αιτήματα. Αντίστοιχα, μια κρατική αντίδραση που εξισώνει κάθε διαδηλωτή με ταραχοποιό κινδυνεύει να διευρύνει το κοινωνικό χάσμα.
Σε κάθε περίπτωση, η απάντηση της Ευρώπης απαιτεί στοχευμένη προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, διαφάνεια στις δημόσιες δαπάνες και ορατές βελτιώσεις στην παιδεία, τη στέγαση και τις βασικές υποδομές. Επίσης χρειάζεται ευρωπαϊκός συντονισμός για την ενεργειακή ανθεκτικότητα, ώστε οι δυνατότητες προστασίας να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από τον εθνικό προϋπολογισμό.
Συμπερασματικά θα λέγαμε πως ο επόμενος χειμώνας θα δοκιμάσει σε μεγάλο βαθμό την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος αλλά και του κοινωνικού συμβολαίου με τους πολίτες. Η Ευρώπη μπορεί να αντέξει μια περίοδο χαμηλής ανάπτυξης, αλλά θα δυσκολευτεί πολύ περισσότερο, εάν γίνει κοινό κτήμα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, ότι ο λεγόμενος ευρωπαϊκός τρόπος ζωής αποτελεί ήδη παρελθόν, χωρίς κανένα πέπλο κοινωνικής προστασίας.
Ο Μελέτης Ρεντούμης είναι οικονομολόγος τραπεζικός
https://www.anoixtoparathyro.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου