«Μάθε παιδί μου… σκάνδαλα»: Έκθεση – κόλαφος της Κομισιόν για την Επαγγελματική Κατάρτιση στην Ελλάδα...!!!

Συστημικές παρατυπίες, «φωτογραφικοί» διαγωνισμοί για συγκεκριμένους φορείς και εικονικοί καταρτιζόμενοι είναι μερικά από τα «αγκάθια» που διαπιστώνει η Έκθεση της Κομισιόν.

«Κίτρινη κάρτα» στην Ελλάδα από τις Βρυξέλλες, ορατός ο κίνδυνος να κληθεί ο ελληνικός «κρατικός κορβανάς» να επιστρέψει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για

συστημικές παρατυπίες, εικονικούς καταρτιζόμενους και «φωτογραφικούς» όρους υπέρ των ισχυρών.

Σεισμό στο ελληνικό οικοδόμημα της επαγγελματικής κατάρτισης και της διά βίου μάθησης προκαλεί το τελικό πόρισμα ελέγχου της Κοινής Διεύθυνσης Ελέγχου για τη Συνοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο αποκαλύπτουν με δημοσιεύματά τους η «Εφημερίδα των Συντακτών» και το Euro2day.gr.

Σύμφωνα με την εμπιστευτική επιστολή-έκθεση 58 σελίδων με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 2026, η οποία απευθύνεται από τον επικεφαλής της Διεύθυνσης Ελέγχου Συνοχής της Κομισιόν προς την Ελληνίδα προϊσταμένη της Υπηρεσίας Διαχείρισης των Κονδυλίων, με κοινοποίηση και στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απευθύνει αυστηρή «κίτρινη κάρτα» στις ελληνικές αρχές.

Οι ελεγκτές της Κομισιόν, οι οποίοι διενήργησαν τον έλεγχό τους στα τέλη του 2025, προχώρησαν στη διατύπωση «γνώμης με επιφύλαξη και σημαντικές επιπτώσεις», κατατάσσοντας το ελληνικό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην «Κατηγορία 3». Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα «λειτουργεί εν μέρει» και «απαιτείται ουσιαστική βελτίωση», καθώς διαπιστώθηκαν σοβαρές συστημικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, προκηρύσσονται, ανατίθενται και ελέγχονται οι δράσεις στην Ελλάδα, εκθέτοντας τα ευρωπαϊκά Ταμεία σε κίνδυνο παρατυπιών.

Το θέμα είχε πρωτοαπασχολήσει μέσα ενημέρωσης από τον περασμένο Μάρτιο. Από τότε, οι αρμόδιες ελληνικές αρχές έδωσαν εξηγήσεις οι οποίες δεν έπεισαν τους κοινοτικούς ελεγκτές, φτάνοντας στην τελική απάντηση της Κομισιόν της 7ης Σεπτεμβρίου.

Στον κρατικό κορβανά ο «λογαριασμός»

Ο δειγματοληπτικός έλεγχος των κοινοτικών ελεγκτών επικεντρώθηκε στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου των δράσεων κατάρτισης στα προγράμματα:

• «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή» του Ευρωπαϊκού Κοινού Ταμείου (ΕΚΤ+ 2021).
• «Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση» του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (JTF 2021).

Στο μικροσκόπιο μπήκαν οι αρμόδιες Διαχειριστικές Αρχές (ΔΑ JDT, ΔΑ HR) και ο Ενδιάμεσος Φορέας του Υπουργείου Εργασίας (ΙΒ ΥΕΚΑ).

Στο δείγμα που ελέγχθηκε, υπήρχαν 7.799.298 ευρώ δαπάνης που είχαν δηλωθεί στην Επιτροπή για συγκεκριμένες δράσεις κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων (upskilling). Από αυτά, η Επιτροπή υπολογίζει συνολικά προτεινόμενη δημοσιονομική διόρθωση 25% επί των ελεγχθεισών επιλέξιμων δαπανών ύψους €6.488.075,40.

Αυτό μεταφράζεται σε άμεση απαίτηση επιστροφής 1.622.018,85 ευρώ, το οποίο κατανέμεται ως εξής:

• 674,60 ευρώ για το πρόγραμμα ΕΚΤ+.
• 305.344,25 ευρώ για το πρόγραμμα JTF.

Παρότι οι ελληνικές αρχές είχαν επιβεβαιώσει στην τεχνική συνάντηση ότι η δαπάνη για τις συγκεκριμένες δράσεις κατάρτισης του λογιστικού έτους 2024-2025 είχε αποσυρθεί προσωρινά για επανεξέταση, δεν έπεισαν τους ελεγκτές. Αν η Ελλάδα δεν αμφισβητήσει επιτυχώς την έκταση της παρατυπίας προσκομίζοντας νέα στοιχεία και επιχειρήματα ώστε η διόρθωση να περιοριστεί ή να ανατραπεί, θα χρειαστεί να διαθέσει από τον «κρατικό κορβανά» το ποσό των 1,6 εκατ. ευρώ.

Ο εφιάλτης του «ντόμινο»: Συστημικός κίνδυνος και OLAF

Επειδή η παρατυπία των κριτηρίων χαρακτηρίζεται συστημική από τους ελεγκτές, η Κομισιόν ζητά να εξεταστούν και συμβάσεις εκτός του δείγματος. Απαιτεί από τις εθνικές αρχές να επιβάλουν την ίδια διόρθωση 25% σε όλα τα προγράμματα που διαχειρίζεται ο ίδιος φορέας, εάν διαπιστώνεται ότι υπάρχουν οι ίδιοι όροι.

Με δεδομένο ότι η επιβολή τέτοιων όρων είναι γενική στους ελληνικούς διαγωνισμούς, τίθεται σε κίνηση ένα θεσμικό «ντόμινο», όπου όλοι αυτοί οι διαγωνισμοί βρίσκονται πλέον υπό τη δαμόκλειο σπάθη της επιβολής διόρθωσης 25%. Το τελικό οικονομικό αποτύπωμα μπορεί να επεκταθεί, δημιουργώντας έναν δημοσιονομικό εφιάλτη επιστροφής κονδυλίων ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Παράλληλα, στην επιστολή υπογραμμίζεται: «Υπενθυμίζεται στις εθνικές αρχές ότι πρέπει να διασφαλίζουν την καταχώριση στο Σύστημα Διαχείρισης Παρατυπιών (IMS) των ευρημάτων που έχουν οικονομικό αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. άνω των 10.000 ευρώ. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να διαβιβάζουν στη μονάδα C1 της OLAF τον αριθμό αναγνώρισης».

Η αναφορά αυτή στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) αφήνει σαφείς αιχμές για υπερκοστολογήσεις και αναθέσεις σε… «δικά μας παιδιά».

Τα 4 μεγάλα «αγκάθια» της έκθεσης

Όπως αποκαλύπτουν η «Εφ.Συν.» και το Euro2day.gr, οι κοινοτικοί ελεγκτές συμπέραναν ότι υπάρχουν σοβαρές παραβάσεις σε τέσσερις βασικούς άξονες:

1. «Φωτογραφίες» και αποκλεισμός ευρωπαϊκών εταιρειών (Διόρθωση 25%)

Στις προκηρύξεις ζητούνταν από τους παρόχους κατάρτισης να διαθέτουν εκ των προτέρων (ήδη κατά την υποβολή της προσφοράς) άδεια Κέντρου Διά Βίου Μάθησης (LLC / ΚΔΒΜ) και εγκεκριμένη φυσική εγκατάσταση στην Ελλάδα.

Η Κομισιόν έκρινε την απαίτηση αυτή δυσανάλογη και αντίθετη στις ευρωπαϊκές αρχές της ίσης μεταχείρισης. Εφόσον μεγάλο μέρος της κατάρτισης μπορούσε να γίνει online, η απαίτηση φυσικής εγκατάστασης απέκλειε ή αποθάρρυνε παράνομα επιχειρήσεις άλλων κρατών-μελών της Ε.Ε. Αν και οι ελληνικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι επρόκειτο για νόμιμο κριτήριο ικανότητας, η Επιτροπή απέρριψε τους ισχυρισμούς και προτείνει την επιβολή της διόρθωσης 25%. Επίσης, σε διαγωνισμούς με φορείς την ΕΣΑμεΑ και το Επιμελητήριο Φλώρινας, οι απαιτήσεις για τους φορείς πιστοποίησης ερμηνεύτηκαν ως προτίμηση σε ελληνική διαπίστευση, αποκλείοντας φορείς με διεθνώς αναγνωρισμένες διαπιστεύσεις.

2. Ενιαία «πακέτα» υπέρ των ισχυρών

Η Κομισιόν εξέτασε επτά προκηρύξεις διαγωνισμών που αφορούσαν λειτουργικά διακριτές υπηρεσίες (συμβουλευτική, κατάρτιση, πρακτική άσκηση, πιστοποίηση). Το κύριο εύρημα ήταν ότι οι αναθέτουσες αρχές ομαδοποιούσαν όλες αυτές τις δραστηριότητες σε μία ενιαία σύμβαση υψηλής αξίας (σε ένα «τμήμα»).

Με τη δημιουργία γιγαντιαίων συμβάσεων, ο σχεδιασμός ευνοούσε τους μεγάλους φορείς της αγοράς (τη γνωστή «Αγία Τριάδα» εταιρειών επαγγελματικής κατάρτισης, όπως αναφέρει το euro2day). Οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ) και οι εξειδικευμένοι πάροχοι αποκλείονταν από τον ρόλο του βασικού αναδόχου και περιορίζονταν σε ρόλο υπεργολάβου για μικροποσά, μειώνοντας τον ανταγωνισμό. Μάλιστα, ενώ η εθνική νομοθεσία ορίζει ότι ο φορέας πιστοποίησης δεν πρέπει να συνδέεται εταιρικά με τον πάροχο κατάρτισης, οι αρχές επέμεναν να τα εντάσσουν στο ίδιο πακέτο.

Εξαίρεση: Η Διαχειριστική Αρχή JDT αποτέλεσε μερική εξαίρεση, καθώς σε 2 από τις 3 ελεγχόμενες περιπτώσεις (Οικονομικό Επιμελητήριο και ΕΥΔΕ-ΒΕΚ) προκήρυξε ξεχωριστούς διαγωνισμούς για κατάρτιση και πιστοποίηση. Η Κομισιόν δέχτηκε εν μέρει την εξήγηση, συνιστώντας όμως στο μέλλον να γίνεται διαχωρισμός σε «τμήματα» (lots) εντός του ίδιου διαγωνισμού.

3. Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει και «Δημιουργικές ασάφειες»

Οι ελεγκτές κατέγραψαν ως ιδιαίτερα προβληματικό το ότι οι ίδιοι οι δυνητικοί δικαιούχοι συμμετείχαν στη διαμόρφωση του σχεδιασμού, του αντικειμένου και των αναγκών των πράξεων (μέσω του «Εγγράφου Εξειδίκευσης»). Στη συνέχεια, οι προσκλήσεις απευθύνονταν αποκλειστικά σε αυτούς, λειτουργώντας ως συγκαλυμμένη απευθείας ανάθεση χωρίς ανεξάρτητη έρευνα αγοράς και αξιολόγηση της ικανότητάς τους.

Παράλληλα, υπήρχαν «δημιουργικές ασάφειες». Οι προκηρύξεις δεν προσδιορίζουν επαρκώς αν η κατάρτιση θα ήταν διά ζώσης ή online, αφήνοντας την τελική επιλογή για μετά την ανάθεση. Επιπλέον, το Δημόσιο χρέωνε την «ασύγχρονη» εκπαίδευση (e-learning μέσω προηχογραφημένων βίντεο χωρίς δάσκαλο) με το ίδιο ωριαίο κόστος που χρεώνεται η «σύγχρονη» εξ αποστάσεως εκπαίδευση, παρότι το e-learning έχει θεμελιωδώς χαμηλότερη δομή κόστους.

Για τις ασάφειες αυτές προβλέπεται επιπλέον πρόστιμο 10%. Ωστόσο, επειδή οι διορθώσεις δεν αθροίζονται, το πρόστιμο του 10% απορροφάται από το υψηλότερο πρόστιμο του 25%.

4. «Φουσκωμένοι» στόχοι και προβλήματα στην τηλεκπαίδευση

Οι αρχικές προβλέψεις για τους συμμετέχοντες ήταν πολύ υψηλότερες από την πραγματική συμμετοχή, γεννώντας ανησυχία ότι οι αρχικοί στόχοι είχαν διογκωθεί εξαρχής για να διογκωθούν αντίστοιχα και οι προϋπολογισμοί.

Τα ποσοστά υποεκτέλεσης στα έργα που ελέγχθηκαν:

• Έργο ΣΕΠΕ: Αντί για 1.600 ανέργους, καταρτίστηκαν 209 (13%).
• Έργο ΕΣΑμεΑ: Από 3.000 άτομα με αναπηρία, συμμετείχαν 882 (29%).
• Έργο ΕΣΕΕ: Αντί για 3.700 νέους ανέργους, συμμετείχαν 1.750 (50%)

Παράλληλα, το e-learning κυριάρχησε σε ποσοστά 80% έως 100%, η πρακτική άσκηση αντικαταστάθηκε από θεωρητικές μελέτες περιπτώσεων, ενώ τα συστήματα κατέγραφαν μόνο τις ώρες σύνδεσης χωρίς επαλήθευση αν οι καταρτιζόμενοι παρακολουθούσαν πραγματικά.

Η θέση των ελληνικών αρχών: Η Διαχειριστική Αρχή HR αναγνώρισε τη σημασία ενίσχυσης των ελέγχων (με τεστ ανά ενότητα). Ο Ενδιάμεσος Φορέας (ΙΒ ΥΕΚΑ) προσκόμισε στοιχεία που απέδειξαν ότι σε ένα έργο (6016661) 15 συμμετέχοντες παρακολούθησαν δια ζώσης (ανατρέποντας την εκτίμηση περί 100% e-learning) και η Κομισιόν έκλεισε τη συγκεκριμένη σύσταση.

Το φιάσκο των 24 εκατ. ευρώ στις φυλακές

Η πλέον κραυγαλέα περίπτωση αφορά το πρόγραμμα επανένταξης αποφυλακιζόμενων κρατουμένων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας (φορέας: Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής), προϋπολογισμού 24 εκατ. ευρώ.

Από τον στόχο των 7.500 κρατουμένων (5.500 ενήλικοι, 2.000 ανήλικοι), συμμετείχαν 4.195, με τους ανήλικους να φτάνουν μόλις τους 330 (17% του στόχου).

Σε δειγματοληπτικό έλεγχο 30 κρατουμένων διαπιστώθηκε ότι:

• Η κατάρτιση έγινε μέσω tablet (e-learning) αντί για δια ζώσης, κατά παράβαση της σύμβασης.
• Γλωσσικά εμπόδια: Πρόγραμμα κατάρτισης στα ελληνικά παρακολούθησαν αλλοδαποί φυλακισμένοι που δεν μιλούσαν καν ελληνικά!
• Οι 26 από τους 30 κρατούμενους δεν ολοκλήρωσαν τις προβλεπόμενες ώρες.
• Δεν βρέθηκαν φύλλα απαντήσεων εξετάσεων ούτε υπογραφές στα παρουσιολόγια.

Πρόκειται ουσιαστικά για «πρόγραμμα-φάντασμα». Η ίδια η διαχειριστική αρχή, μέσω δικού της προληπτικού ελέγχου (15-18 Οκτωβρίου 2024), εντόπισε τις ανακρίβειες και απέσυρε το έργο πριν εκταμιευθούν ευρωπαϊκά κονδύλια. Η Κομισιόν δέχτηκε τις εξηγήσεις και έκλεισε τον έλεγχο χωρίς πρόστιμο, στηλίτευσε όμως το γεγονός ότι η έκθεση του εθνικού ελέγχου καθυστέρησε αδικαιολόγητα επί έναν ολόκληρο χρόνο (εκδόθηκε στις 19/11/2025).

Τα 7 έργα του δειγματοληπτικού ελέγχου

Αντικείμενο του δειγματοληπτικού κοινοτικού ελέγχου αποτελούν τα εξής έργα:

1. Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής: Πρόγραμμα επανένταξης αποφυλακιζόμενων κρατουμένων στην κοινωνία και την αγορά εργασίας.
2. Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ): Απασχόληση για νέους/νέες με αναπηρία.
3. Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ / Υπουργείο Εργασίας): Κατάρτιση 3.700 ανέργων ηλικίας 18-29 ετών.
4. Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας (ΣΕΠΕ): Κατάρτιση 1.600 ανέργων εγγεγραμμένων στη ΔΥΠΑ.
5. Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας: Απασχόληση ανέργων.
6. Επιμελητήριο Φλώρινας: Απασχόληση ανέργων Φλώρινας.
7. Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής Τομέων Βιομηχανίας, Εμπορίου και Προστασίας Καταναλωτή (ΕΥΔΕ-ΒΕΚ): Παρεμβάσεις συμβουλευτικής, κατάρτισης και πιστοποίησης για εργαζομένους σε επισφαλείς θέσεις σε Δυτική Μακεδονία και Πελοπόννησο.

Η επόμενη μέρα και οι ελληνικές ενστάσεις

Οι ελληνικές αρχές απέρριψαν τις συστάσεις περί προστίμων, επικαλούμενες την εθνική νομοθεσία, τους ελέγχους του Ελεγκτικού Συνεδρίου και το γεγονός ότι οι δαπάνες της περιόδου 2024-2025 είχαν αποσυρθεί προσωρινά για επανεξέταση.

Ωστόσο, η Κομισιόν επιμένει ότι πρέπει να διαπιστωθεί αν οι παρατυπίες έχουν συστημικό χαρακτήρα, ζητώντας οριζόντια πρόστιμα 25%. Η ελληνική πλευρά καλείται τώρα είτε να αποδεχθεί τη διόρθωση και να πληρώσει τη δαπάνη από τον εθνικό προϋπολογισμό, είτε να αμφισβητήσει την έκταση της παρατυπίας προσκομίζοντας στοιχεία για να περιορίσει ή να ανατρέψει τη διόρθωση.

Η τελική έκβαση θα κρίνει αν η Αθήνα θα γλιτώσει από μια οριζόντια δημοσιονομική «καμπάνα» εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

 

 https://www.ieidiseis.gr/politiki/876074/mathe-paidi-moy-skandala-ekthesi-kolafos-tis-komision-gia-tin-epaggelmatiki-katartisi-stin-ellada/