Στη «σκόνη» των αναποφάσιστων – O Μητσοτάκης ανοδικός, τα όρια Τσίπρα, το «όπλο» Ανδρουλάκη και το στατιστικό που τινάζει τα πάντα στον αέρα ...

 Και εδώ βρίσκεται ίσως το βασικότερο πολιτικό συμπέρασμα.

  Νίκος Παναγιωτόπουλος

Η πρώτη μεγάλη δημοσκόπηση που αποτυπώνει το νέο πολιτικό σκηνικό μετά την είσοδο δύο νέων σχηματισμών – της ΕΛ.Α.Σ. του Αλέξη Τσίπρα και της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού – δείχνει αναμφίβολα αναδιάταξη δυνάμεων. 

Δεν δείχνει όμως, τουλάχιστον ακόμη, συνθήκες πολιτικής αλλαγής.

Η εικόνα της ALCO για τον FLASH έχει ένα σαφές πρώτο επίπεδο ανάγνωσης: η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτη δύναμη και εμφανίζει ανοδική δυναμική, ενώ η αντιπολίτευση ανασυντάσσεται μέσα από νέες διαρροές, μετακινήσεις και πολιτικά rebranding. 

Ωστόσο πίσω από τους αριθμούς υπάρχει ένα δεύτερο – ίσως σημαντικότερο – επίπεδο που θέτει υπό αμφισβήτηση όλες τις βεβαιότητες.

Και αυτό είναι το 17%+ των αναποφάσιστων.

Η ΝΔ ανεβαίνει, αλλά η αυτοδυναμία παραμένει μακριά

Το 23,5% της ΝΔ συνιστά πολιτική αντοχή σε ένα περιβάλλον όπου η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει ισχυρή – άλλωστε το 52% δηλώνει καθόλου ικανοποιημένο από την κυβέρνηση και μόλις 2% πολύ ικανοποιημένο.

Η κυβερνητική παράταξη εξακολουθεί να διατηρεί πλεονέκτημα κυβερνησιμότητας και πολιτικής σταθερότητας. Αυτό αποτυπώνεται και στο εύρημα όπου το «κανένας» προηγείται ως απάντηση στο ποιος μπορεί να νικήσει τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Όμως το ποσοστό αυτό απέχει αισθητά από αριθμούς αυτοδυναμίας. Με τα σημερινά δεδομένα η ΝΔ διατηρεί προβάδισμα, όχι όμως συνθήκες πολιτικής κυριαρχίας.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το βασικότερο πολιτικό συμπέρασμα: ο Κυριάκος Μητσοτάκης διατηρεί έναν σκληρό, αμετακίνητο πυρήνα εκλογικής επιρροής που εξακολουθεί να του δίνει άνετο προβάδισμα απέναντι σε μια αντιπολίτευση κατακερματισμένη και εσωτερικά συγκρουσιακή.

Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα λειτουργεί ταυτόχρονα και ως μηχανισμός επανασυσπείρωσης για τη Νέα Δημοκρατία. Τα τελευταία χρόνια η πολιτική κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη δεν στηρίχθηκε μόνο στον παραδοσιακό δεξιό πυρήνα, αλλά κυρίως στην προσέλκυση και διατήρηση σημαντικών δυνάμεων του κέντρου και της μετριοπαθούς εκλογικής βάσης. Πρόκειται για κοινά που το τελευταίο διάστημα είχαν εμφανίσει σημάδια αποστασιοποίησης ή κόπωσης, είτε λόγω της ακρίβειας και κοινωνικών πιέσεων είτε λόγω θεσμικών ή κυβερνητικών επιλογών που προκάλεσαν φθορά.

Η παρουσία όμως του Αλέξη Τσίπρα αλλάζει εκ νέου την πολιτική ψυχολογία αυτού του ακροατηρίου. Για ένα τμήμα των κεντρώων ψηφοφόρων, η επιστροφή ενός γνώριμου διπολικού αντιπάλου επαναφέρει αντανακλαστικά σταθερότητας και επιλογής «ασφαλούς λιμανιού», στοιχείο που ιστορικά έχει λειτουργήσει υπέρ της ΝΔ.

Σε αυτό προστίθεται και ένας ακόμη συμβολικός αλλά πολιτικά κρίσιμος παράγοντας: η επιλογή του ονόματος «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη». Η ρητή αναφορά στην «Αριστερά» ενδέχεται να ενισχύει τη συσπείρωση του παραδοσιακού προοδευτικού ακροατηρίου γύρω από τον Τσίπρα, ταυτόχρονα όμως περιορίζει – τουλάχιστον σε πρώτη φάση – τη δυνατότητα διεύρυνσης προς ευρύτερες δεξαμενές του κέντρου ή προς ψηφοφόρους που αναζητούν περισσότερο υπερκομματικά ή μετα-ιδεολογικά χαρακτηριστικά εκπροσώπησης.

Με αυτή την έννοια, ο Τσίπρας δεν επηρεάζει μόνο την αντιπολίτευση· επηρεάζει και τη ΝΔ, καθώς η επιστροφή του φαίνεται να ενεργοποιεί εκ νέου τις γραμμές άμυνας και συσπείρωσης γύρω από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ο Τσίπρας δεύτερος – αλλά όχι ακόμη ρεύμα ανατροπής

Η είσοδος της ΕΛ.Α.Σ. στη δεύτερη θέση με 12,8% είναι αναμφίβολα εντυπωσιακή ως πρώτη καταγραφή.

Όμως η ανάλυση των δεδομένων απαιτεί ψυχραιμία.

Ο Αλέξης Τσίπρας εμφανίζεται να πραγματοποιεί σχεδόν πλήρη «άλωση» του ΣΥΡΙΖΑ, απορροφώντας το 56% των πρώην ψηφοφόρων του, ενώ αντλεί και σημαντικές δυνάμεις από την Πλεύση Ελευθερίας. Αυτό εξηγεί την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ και τη σχεδόν εξαΰλωση της Νέας Αριστεράς.

Εδώ όμως υπάρχει και ένα αξιοπερίεργο πολιτικό εύρημα.

Η διαρροή από την Πλεύση Ελευθερίας προς τον Αλέξη Τσίπρα καταγράφεται ως μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μετακινήσεις της μέτρησης. Και αυτό διότι πρόκειται για έναν πολιτικό χώρο που οικοδομήθηκε σε μεγάλο βαθμό πάνω σε αντι-ΣΥΡΙΖΑ και συχνά αντι-τσιπρικά χαρακτηριστικά, με αιχμή τη σύγκρουση της περιόδου του 2015 και τη ρήξη που ακολούθησε. Το γεγονός ότι καταγράφεται ροή 28% προς το νέο σχήμα Τσίπρα αποτελεί από μόνο του πολιτικό παράδοξο και ίσως υποδηλώνει πως η αντισυστημική ψήφος λειτουργεί συχνά περισσότερο με όρους συγκυρίας και αναζήτησης πολιτικής αποτελεσματικότητας παρά με όρους ιστορικής μνήμης ή ιδεολογικής συνέπειας.

Ωστόσο εδώ υπάρχει και μια δεύτερη κρίσιμη παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

Ο Αλέξης Τσίπρας αποχώρησε από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ μετά από εκλογική επίδοση περίπου 17%. Σήμερα, σε μια πρώτη μέτρηση επιστροφής, καταγράφεται στο 12,8% – χαμηλότερα ακόμη και από το ποσοστό που είχε πετύχει ο ΣΥΡΙΖΑ υπό τον Στέφανο Κασσελάκη στις ευρωεκλογές.

Αυτό δεν ακυρώνει την πολιτική επανεμφάνιση του πρώην πρωθυπουργού. Υποδεικνύει όμως ότι, μέχρι στιγμής, η επιστροφή του λειτουργεί περισσότερο ως ανασύνθεση του κατακερματισμένου αριστερού και αντισυστημικού χώρου και λιγότερο ως δημιουργία πλειοψηφικού ρεύματος εξουσίας.

Ενδιαφέρον έχει και ένα ακόμη στοιχείο: μόλις 8% δηλώνει ότι επιλέγει την ΕΛ.Α.Σ. λόγω συμφωνίας με τις θέσεις της. Η ψήφος φαίνεται περισσότερο προσωποκεντρική και συναισθηματική – έντιμος, αξιόπιστος, υπέρ των λαϊκών στρωμάτων – παρά προγραμματική.

Το ΠΑΣΟΚ και η «σιωπηλή» οργανωτική αντοχή

Η πίεση που δέχεται το ΠΑΣΟΚ από τον Τσίπρα και την Καρυστιανού είναι εμφανής. Το 10% και η μάχη για την τρίτη θέση δημιουργούν εύλογη πολιτική πίεση. Ωστόσο οι δημοσκοπήσεις για το ΠΑΣΟΚ χρειάζονται πάντοτε δεύτερη ανάγνωση. Το 2023 οι περισσότερες μετρήσεις υποεκτιμούσαν τη δυναμική του ή προεξοφλούσαν στασιμότητα και συρρίκνωση, όμως η κάλπη κατέγραψε μεγαλύτερη αντοχή. Το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να διαθέτει οργανωτική βάση, τοπικά δίκτυα και ένα ιδιαίτερα ισχυρό αποτύπωμα στην περιφέρεια – στοιχείο που παραδοσιακά δεν αποτυπώνεται πάντα με ακρίβεια στις τηλεφωνικές έρευνες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το κόμμα δεν αντιμετωπίζει πίεση από τη νέα αναδιάταξη. Σημαίνει όμως ότι ενδεχόμενη βιαστική πολιτική «κηδεία» του θα μπορούσε να αποδειχθεί πρόωρη.

Η Καρυστιανού ως πολιτικό σύμπτωμα και όχι ακόμη ως κυβερνητική πρόταση

Η περίπτωση της Μαρίας Καρυστιανού είναι διαφορετικής φύσης.

Το 9,5% δεν προκύπτει από έναν ενιαίο ιδεολογικό χώρο αλλά από διάχυτη διαμαρτυρία. Η δημοσκόπηση δείχνει ροές από παντού – ακόμη και από τη ΝΔ – με βασικό καύσιμο την κάθαρση και το αίτημα δικαιοσύνης για τα Τέμπη.

Πρόκειται για ψήφο οργής, ηθικής αποκατάστασης και απονομιμοποίησης του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος.

Αλλά εδώ ανακύπτει ένα βασικό πολιτικό ερώτημα: η οργή μπορεί να δημιουργήσει δυναμική εισόδου, όχι απαραίτητα πρόταση διακυβέρνησης.

Γι’ αυτό και, παρά τη δημοφιλία της Καρυστιανού – που ξεπερνά ακόμη και τον Κυριάκο Μητσοτάκη στις θετικές γνώμες – δεν αποτυπώνεται ακόμη ως κεντρικός κυβερνητικός αντίπαλος.

Η μεταβλητή Σαμαρά και η νέα δεξιά εξίσωση

Στην εξίσωση πρέπει να προστεθεί και μια ακόμη μεταβλητή που ακόμη δεν έχει μετρηθεί πλήρως: το ενδεχόμενο κομματικού σχηματισμού από τον Αντώνη Σαμαρά. Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα επηρέαζε μόνο τη ΝΔ αλλά συνολικά τη δεξιά και κεντροδεξιά πολυκατοικία, ιδίως σε ζητήματα εθνικών θεμάτων, ταυτότητας και παραδοσιακής συντηρητικής εκπροσώπησης.

Η επίδρασή του μπορεί σήμερα να είναι θεωρητική, αλλά πολιτικά δεν είναι αμελητέα. Ιδίως σε μια περίοδο όπου οι δεξαμενές ψήφων εμφανίζουν υψηλή κινητικότητα.

Το πραγματικό δεύτερο θέμα είναι αλλού

Η δημόσια συζήτηση μέχει στο ότι ο Τσίπρας πέρασε δεύτερος και ότι το ΠΑΣΟΚ πιέζεται από την Καρυστιανού. Όμως το πραγματικό δεύτερο θέμα – ίσως και το πρώτο – βρίσκεται αλλού. Πάνω από 17% αναποφάσιστοι. Επομένως η όποια εκτίμηση ή προ

Και αυτό δεν είναι τεχνικό εύρημα. Είναι πολιτικός σεισμός σε εκκρεμότητα.

Ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι στις εκλογές του 2023 η ΝΔ κέρδισε σχεδόν τον έναν στους δύο αναποφάσιστους. Αν επαναληφθεί αυτό το μοτίβο, οι σημερινές ισορροπίες αλλάζουν υπέρ της κυβέρνησης. Αν όμως οι αναποφάσιστοι κινηθούν τιμωρητικά ή αναζητήσουν νέα πολιτική έκφραση, τότε το σκηνικό γίνεται πλήρως ρευστό. Με απλά λόγια: δεν είμαστε μπροστά σε σταθεροποιημένο νέο διπολισμό.

Είμαστε ακόμη στη σκόνη της πολιτικής αναδιάταξης.

Η ΝΔ παραμένει πρώτη και διατηρεί σαφές προβάδισμα χάρη στον σταθερό πυρήνα της. Η αντιπολίτευση, αθροιστικά, θα μπορούσε θεωρητικά να συγκροτεί όρους κυβερνητικής εναλλαγής. Στην πράξη όμως εμφανίζεται πολυδιασπασμένη, σπαρασσόμενη και με ανταγωνιστικά πολιτικά κέντρα που αλληλοακυρώνονται περισσότερο απ’ όσο αθροίζονται.

Ο Τσίπρας επιστρέφει αλλά όχι ακόμη ως αδιαμφισβήτητο ρεύμα εξουσίας. Η Καρυστιανού εκφράζει κοινωνικό τραύμα και διαμαρτυρία χωρίς να έχει μετατραπεί σε ολοκληρωμένη κυβερνητική εναλλακτική. Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει αντοχές που συχνά υποτιμώνται δημοσκοπικά, ενώ η παράμετρος Σαμαρά παραμένει ανοιχτή.

Και πάνω από όλους πλανάται ένα 17% που, όπως συχνά συμβαίνει στην πολιτική, μπορεί να αποδειχθεί είτε απλός θόρυβος είτε ο πραγματικός πρωταγωνιστής της επόμενης κάλπης.

https://newpost.gr/eidiseis/sti-skoni-ton-anapofasiston-o-mitsotakis-anodikos-ta-oria-tsipra-to-oplo-androylaki-kai-to-statistiko-poy-tinazei-ta-panta-ston-aera/