Η Δίκη της Νυρεμβέργης δεν υπήρξε απλώς μια ιστορική δίκη. Υπήρξε μια ιδρυτική πράξη. Για πρώτη φορά, η διεθνής κοινότητα επέλεξε τον νόμο αντί της εκδίκησης, τη διαδικασία αντί της συνοπτικής τιμωρίας. Και το έκανε γνωρίζοντας ότι βαδίζει σε νομικό κενό.
Ο Αμερικανός κατήγορος Ρόμπερτ Χ. Τζάκσον το είπε καθαρά από την πρώτη ημέρα: η δίκη δεν γίνεται μόνο για να καταδικαστούν οι Ναζί, αλλά για να σταλεί ένα μήνυμα προς το μέλλον — ότι η ισχύς δεν μπορεί να λειτουργεί ανεξέλεγκτα, ούτε να μετατρέπεται σε δικαιοσύνη του νικητή.
Το ερώτημα, ογδόντα χρόνια μετά, είναι αμείλικτο: το μήνυμα της Νυρεμβέργης δεσμεύει ακόμη τις μεγάλες δυνάμεις ή έχει μετατραπεί σε ρητορικό κέλυφος;
Βενεζουέλα και Τραμπ: η γεωπολιτική επιστρέφει χωρίς προσχήματα
Η πρόσφατη επαναφορά της Βενεζουέλας στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής, με σκληρή ρητορική και σενάρια άμεσης ή έμμεσης επέμβασης, δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο εξωτερικής πολιτικής. Είναι δήλωση εποχής.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς τις διπλωματικές διατυπώσεις του παρελθόντος, επαναφέρει μια ωμή αντίληψη διεθνούς πολιτικής: ότι η δημοκρατία, η σταθερότητα και η ασφάλεια μπορούν —και πρέπει— να επιβάλλονται από τον ισχυρό, όταν το κρίνει αναγκαίο και εξυπηρετεί το δικά του συμφέροντα.
Η Βενεζουέλα παρουσιάζεται ως:
- αποτυχημένο κράτος,
- απειλή για την περιοχή,
- πεδίο σύγκρουσης με Κίνα και Ρωσία.
Το διεθνές δίκαιο δεν καταργείται ρητά. Απλώς παρακάμπτεται με επίκληση το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών.
Μονομερής ισχύς: Βενεζουέλα, Ουκρανία, Κύπρος
Η υπόθεση της Βενεζουέλας κουμπώνει απόλυτα με δύο άλλες ιστορικές περιπτώσεις μονομερούς χρήσης βίας: τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την τουρκική εισβολή στην Κύπρος.
Και στις τρεις περιπτώσεις, το μοτίβο είναι κοινό: στρατιωτική ή πολιτική επέμβαση χωρίς σαφή και αδιαμφισβήτητη διεθνή νομιμοποίηση.
Στην Ουκρανία, η Ρωσία επικαλέστηκε:
- αυτοάμυνα,
- προστασία πληθυσμών,
- ιστορικά και γεωπολιτικά δικαιώματα.
Στην Κύπρο, η Τουρκία επικαλέστηκε:
- εγγυητικά δικαιώματα,
- αποκατάσταση συνταγματικής τάξης.
Στη Βενεζουέλα, οι ΗΠΑ επικαλούνται:
- αποκατάσταση της δημοκρατίας,
- εξουδετέρωση εγκληματικού καθεστώτος διακίνησης ναρκωτικών,
- σταθερότητα στο δυτικό ημισφαίριο.
Διαφορετικές αιτιολογήσεις, ίδια πρακτική: η ισχύς προηγείται του κανόνα.
Μέση Ανατολή και Γιουγκοσλαβία: η θεσμική «γκρίζα ζώνη»
Σε αντίθεση με τις παραπάνω περιπτώσεις, οι επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή και στη Γιουγκοσλαβία κινήθηκαν σε μια πιο σύνθετη θεσμική περιοχή.
Στη Γιουγκοσλαβία:
- υπήρξε συλλογική δράση μέσω ΝΑΤΟ,
- αλλά χωρίς ρητή εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Στη Μέση Ανατολή:
- άλλοτε υπήρχε διεθνής κάλυψη,
- άλλοτε επίκληση αυτοάμυνας ή ανθρωπιστικής ανάγκης.
Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός επικίνδυνου προηγουμένου: η επιλεκτική εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Το Δόγμα Μονρόε επιστρέφει – και γενικεύεται
Το Δόγμα Μονρόε δεν ανήκει στο παρελθόν. Σήμερα επιστρέφει σε πολλαπλές εκδοχές:
- Οι ΗΠΑ βλέπουν τη Λατινική Αμερική ως ζωτική σφαίρα επιρροής.
- Η Ρωσία αντιμετωπίζει την Ουκρανία ως «εγγύς εξωτερικό».
- Η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Η Κίνα επιμένει στη λογική της «μίας Κίνας».
Η εποχή Τραμπ απλώς αφαιρεί το πέπλο: οι μεγάλες δυνάμεις δεν προσποιούνται πλέον ότι υπακούουν σε καθολικούς κανόνες. Δημιουργούν τους δικούς τους.
Από το όραμα της Νυρεμβέργης στην ωμή πραγματικότητα
Η Νυρεμβέργη θεμελίωσε τρεις αρχές:
- ο επιθετικός πόλεμος είναι έγκλημα,
- οι ηγέτες έχουν ατομική ευθύνη,
- η υπακοή σε εντολές δεν απαλλάσσει.
Η σημερινή διεθνής πραγματικότητα δείχνει:
- άνιση εφαρμογή κανόνων,
- ασυλία για τους ισχυρούς,
- αυστηρότητα για τους αδύναμους.
Η προειδοποίηση του Ρόμπερτ Τζάκσον ηχεί σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ: Αν ο νόμος δεν δεσμεύει και αυτούς που τον επικαλούνται, παύει να είναι νόμος.
Η παγκόσμια ειρήνη δεν απειλείται μόνο από πολέμους. Απειλείται από την απογύμνωση του διεθνούς δικαίου από την καθολικότητά του. Όσο η Νυρεμβέργη λειτουργεί ως ιστορικό σύμβολο και όχι ως δεσμευτικός κανόνας, ο κόσμος δεν θα κυβερνάται από δίκαιο — αλλά από σφαίρες επιρροής, τελεσίγραφα και μονομερείς αποφάσεις. Και αυτό, όσο κι αν αλλάζουν τα πρόσωπα στον Λευκό Οίκο, στη Μόσχα ή αλλού, είναι η πιο επικίνδυνη γεωπολιτική επαναφορά του 21ου αιώνα.
https://newpost.gr/eidiseis/apo-ti-nyremvergi-sto-dogma-tramp-poytin-otan-to-diethnes-dikaio-ypochorei-kai-i-ischys-epistrefei-anoichta-sto-proskinio-apo-tin-kypro-stin-oykrania-kai-tora-stin-venezoyela/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου