Ως ένα διπλωματικό σκάκι στο οποίο ένα λάθος μπορεί να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση, περιγράφει την κρίση στην Ουκρανία η έμπειρη συντάκτρια διεθνών ειδήσεων της ΕΡΤ, Μαρία Κονταξή. 

Μιλώντας στο tvxs.gr, σημειώνει πως ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν αναζητά μια διπλωματική νίκη μετά την αποχώρηση από το Αφγανιστάν, ενώ από την άλλη μια αποτροπή του περάσματος της Ουκρανίας στη δυτική σφαίρα επιρροής θα καταγραφόταν ως νίκη του Βλάντιμιρ Πούτιν. Και φυσικά στη μέση βρίσκεται η Ευρώπη, που θέλει πάση θυσία να αποφευχθεί μια σύγκρουση γιγάντων σε δικό της έδαφος.

Η Ουκρανία παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα από το 2014, όταν η Ρωσία εγκαθίδρυσε τον έλεγχό της στην χερσόνησο της Κριμαίας και την περιφέρεια του Ντόνμπας στο νοτιοανατολικό κομμάτι της χώρας. Κατά τη διάρκεια των ετών αυτών αρκετές χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε συγκρούσεις μεταξύ Ρωσόφωνων αυτονομιστών και Ουκρανών εθνικιστών.

Τις τελευταίες εβδομάδες όμως, η ρευστή αυτή κατάσταση έχει αλλάξει επίπεδο. Η πρόθεση της φιλοδυτικής ηγεσίας Ζελέσκι για ένταξη στο ΝΑΤΟ και η συγκέντρωση μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων από τη Ρωσία στα ουκρανικά σύνορα, έχουν οδηγήσει την ουκρανική κρίση σε κλιμάκωση. Επίσημα, και οι δύο πλευρές αρνούνται πως επιδιώκουν την ένοπλη σύγκρουση. Ρωτήσαμε λοιπόν τη Μαρία Κονταξή εάν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο.

«Δεν είναι ένα πιθανό σενάριο γιατί συνηθίζουμε να λέμε ότι “υπερισχύει η λογική”. Όμως, επειδή συχνά την ιστορία δεν την γράφουν οι λογικοί, όπως μου είχε πει κάποτε ο Κώστας Βεργόπουλος, δεν ξέρεις πότε κάποιος από τους παίκτες θα εκτιμήσει διαφορετικά την κατάσταση και θα προκαλέσει ένα επεισόδιο. Υπάρχει πάντα η ισορροπία του τρόμου - μιλάμε για δύο υπερδυνάμεις με πυρηνικά - που ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες ενός γενικευμένου πολέμου, αλλά όχι μιας σύγκρουσης λίγων ημερών», απαντά η δημοσιογράφος.

Τί φοβάται και τί θέλει ο Β. Πούτιν

Τί επιδιώκουν λοιπόν τα δύο στρατόπεδα; Γιατί οι Ρώσοι έχουν συγκεντρώσει πάνω από 100 χιλιάδες στρατιώτες γύρω από την Ουκρανία; Η Μαρία Κονταξή εξηγεί πως ακόμα και μη δημοκρατικοί ηγέτες, μπορεί να έχουν δίκιο σε κάποιες περιστάσεις. «Ο Πούτιν δεν είναι δικτάτορας αλλά στη χώρα του τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατούνται καθημερινά. Στη Ρωσία δεν υπάρχει δημοκρατία. Θέλω να πω ότι σε καμία περίπτωση δεν είμαι οπαδός του Πούτιν, αλλά ποια χώρα εκτός ΝΑΤΟ θα ήθελε το ΝΑΤΟ στην πλάτη της; Φανταστείτε τί θα έκαναν οι ΗΠΑ στο ακραίο σενάριο που ο Καναδάς άλλαζε στρατόπεδο», παρατηρεί η Μαρία Κονταξή.

Ο Ουκρανός Πρόεδρος Ζελέσκι έχει εκφράσει ανοιχτά την επιθυμία του να ενταχθεί η χώρα του στην Βορειοατλαντική Συμμαχία, θέση που επανέλαβε κατά την συνάντησή του με τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς τη Δευτέρα. Όμως ο κ. Σολτς απάντησε πως η είσοδος της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν είναι στο τραπέζι και κατόπιν τούτου αναρωτήθηκε γιατί η Ρωσία προχωρά σε κλιμάκωση.

«Είναι αλήθεια ότι βασικός στόχος της Ρωσίας είναι να ελέγχει τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Και η Ουκρανία θέλει να αλλάξει στρατόπεδο. Προφανώς στο πλαίσιο της αυτοδιάθεσης η κάθε χώρα μπορεί να συμμετέχει σε όποια συμμαχία θεωρεί καλύτερη για τα συμφέροντά της αλλά από την άλλη δεν είναι παράλογο η Ρωσία να ανησυχεί. Υπάρχει ήδη το παράδειγμα της Πολωνίας που έχει στραφεί για τα καλά προς τις ΗΠΑ και η Ρωσία δε θέλει η Ουκρανία να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Αν η Ουκρανία δηλώσει ότι δε θα προχωρήσει σε ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το ΝΑΤΟ, θα μιλάμε για μια νίκη του Πούτιν», σημειώνει η Μαρία Κονταξή.

Για μια διπλωματική νίκη

 

Στον αντίποδα, αυτό ακριβως θέλουν οι Αμερικανοί. Να έχουν στην σφαίρα επιρροής τους μια χώρα που βρίσκεται στην πλάτη της Ρωσίας. «Ο Τζο Μπάιντεν έχει χρεωθεί ως αποτυχία της εξωτερικής του πολιτικής την παράδοση του Αφγανιστάν στους Ταλιμπάν και αναζητά να κερδίσει μια μάχη σε αυτό το επίπεδο», εξηγεί η συνομιλήτριά μας.

Αν η θέση που εξέφρασε ο Όλαφ Σολτς, ότι δεν υπάρχει προς το παρόν θέμα ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, ήταν η θέση της Δύσης, είναι πιθανό να μην είχαμε φτάσει εδώ που βρισκόμαστε. Όμως οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στην ανατολική Ευρώπη και οι μέθοδοι άσκησης πολιτικής των δυτικών στην Ουκρανία από το 2014 ελέγχονται. «Η Δύση στην Ουκρανία έχει περάσει το όριο του politically correct. Στην ανατολική μεριά της χώρας το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων είναι ρωσικής καταγωγής, και οι δυτικοί έχουν υπογείως χρηματοδοτήσει ομάδες Ουκρανών εθνικιστών, ακροδεξιών», λέει η έμπειρη δημοσιογράφος.

«Σε τέτοιες καταστάσεις, και οι δύο πλευρές επιδιώκουν μια διπλωματική νίκη. Θα έλεγα ότι η παρουσία του Σεργκέι Λαβρόφ, ενός διπλωμάτη που έχει παίξει το παιχνίδι άπειρες φορές, δίνει ένα πλεονέκτημα στην Ρωσία και ταυτόχρονα μειώνει τις πιθανότητες μιας σύγκρουσης. Ο Λαβρόφ συνεχίζει να δηλώνει ότι η διπλωματία δεν έχει εξαντλήσει τα περιθώριά της. Από την πλευρά των Αμερικανών δεν υπάρχει ανάλογη εμπειρία σε τέτοιες καταστάσεις. Ο Μπάιντεν δεν έχει ανεπτυγμένο το στοιχείο της επικοινωνίας με τον υπόλοιπο πλανήτη, που είχαν για παράδειγμα ο Ομπάμα και ο Κλίντον», συμπληρώνει.

Παράλληλα με τις μετακινήσεις στρατιωτικών δυνάμεων και τις επαφές ηγετών και διπλωματών, ΗΠΑ και Ρωσία φαίνεται να έχουν επιστρατεύσει εκ νέου την προπαγάνδα. «Η κατάσταση θυμίζει τον Ψυχρό Πόλεμο. Στη Δύση έχουν γίνει “κακοί” οι Ρώσοι, και στη Ρωσία έχουν γίνει “κακοί” οι Αμερικανοί. Τα πράγματα δεν ήταν έτσι πριν 10 χρόνια, που οι ηγέτες συναντιούνταν στις συνόδους της G8. Η οικονομική άνοδος της Ρωσίας χάρη στο φυσικό αέριο και τα άλλα κοιτάσματα, την έχει καταστήσει εκ νέου υπερδύναμη», επισημαίνει η Μαρία Κονταξή. 

Και στη μέση η Ευρώπη και η Ελλάδα

Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν παρά να εμπλέκονται στην κρίση, αφού όλο αυτό συμβαίνει σε ευρωπαϊκό έδαφος. Εκτός όμως από το στοιχείο της εγγύτητας, υπάρχει και η ενεργειακή εξάρτησης από την Ρωσία. «Το φυσικό αέριο είναι το μεγάλο όπλο της Ρωσίας. Ανά πάσα στιγμή μπορεί να κλείσει την κάνουλα και τότε το πρόβλημα θα είναι άμεσο για χώρες στον πυρήνα της Ευρώπης, όπως η Γερμανία», σημειώνει η δημοσιογράφος.

«Γι’ αυτό οι Ευρωπαίοι θέλουν να πετύχουν γρήγορα την εκτόνωση. Βέβαια δεν έχουμε ενιαία αντιμετώπιση. Τουναντίον, η κρίση στην Ουκρανία αντιμετωπίζεται ως πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ Σολτς και Μακρόν, για το ποιός θα είναι ο επόμενος ηγέτης της ΕΕ, στην μετά Μέρκελ εποχή. Έτσι αν και ο στόχος τους είναι ο ίδιος, προσπαθούν να τον πετύχουν ο καθένας μόνος του», αναλύει.

Όσο για την χώρα μας, στην οποία οι Αμερικανοί διατηρούν βάσεις και στρατιωτικό εξοπλισμό αλλά παραδοσιακά πάντα διατηρεί δίαυλο επικοινωνίας με την Μόσχα, η δημοσιογράφος θεωρεί ότι δεν μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο. «Θα έλεγα ότι η Ελλάδα θα συνταχθεί με τις επιλογές του ΝΑΤΟ. Θα πράξει όπως της υποδείξουν οι σύμμαχοί της. Δεν έχει δυνατότητα να πάρει διπλωματικές πρωτοβουλίες. Με την Ρωσία υπάρχει διαχρονικά η θρησκευτική σύνδεση, αλλά μέχρι εκεί. Η χώρα μας δεν είναι στενός στρατηγικός εταίρος της Ρωσίας», καταλήγει η Μαρία Κονταξή.